BİBLİYOGRAFYA

• ABÜ’L FARAC (GREGORY ABÜ’L FARAC/BAR HEBRAEUS). Abû’l-Farac Tarihi, cilt I-II, (Süryanice’den İngilizce’ye çev. Ermest A. Wallis Budge, Türkçe’ye çev. Ömer Riza Doğrul), Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi, 3. baskı, 1999.
   

• ADONTZ, Nicholas. Armenia in the Period of Justinian the Political Conditions based on the Naxarar System, (Trans. N.G. Garsoian), Lisbon: Calouste Gulbenkian Foundation, 1970.
   

• AKÇAY, İ. Ani’de Türk Eserleri, Türk Kültürü, S. 22, Ankara, 1964, s. 155-159.
   

• ALİŞAN, Léon. (Şirak, Resimli Topografya), Venise, 1881.
   

• ALİŞAN, Léon. (Ayrarad), Venice, 1890.
   

• ALPAGO-NOVELLO, Alpago-V. BERIDZE- J. LAFONTANE-DOSOGNO. Art and Architecture in Medieval Georgia, Louvain, 1980.
   

• ALYILMAZ, Cengiz. " ‘Anı’/’Ani’ Yer Adı Üzerine”, Prof. Dr. Ahmet Bican Ercilasun Armağanı, Ankara: Akçağ Yayınları, 2008, s. 352-365.
   

• ANETSİ (Samuel Anetsi). (Anili Peder Samuel, Tarihçilerin Yazdıklarından Toplama), (yay. haz. Arşag Der Mikelyan/Arshak Ter Migelean), Vağarşabat, 1893.
   

• ANONİM. Türkiye Mülki İdare Bölümleri ve Bunlara Bağlı Köyler ve Belediyeler (1 Haziran 1970 Durumu), Ankara: Başbakanlık Basımevi, 1971.
   

• ANONİM. “Kars”, Yurt Ansiklopedisi, c. 6, İstanbul: Anadolu Yayıcılık, 1982-1983, s. 4470-4567.
   

• ARPEE, Leon. A History of Armenian Christianity From The Beginning to Our Own Time, NewYork: The Armenian Missionary Association of America, 1946.
   

• ARUTIONIAN, B.M.-SAPHARIN, S.A. Survey of Armenian Architecture, Moscow (Rusça), 1951.
   

• ARZOUMANIAN, Zaven. History of Lewond: The Eminent Vardapet of The Armenians, Philadelphia, PA: St. Sahag and St. Mesrob Armenian Church, 1982.
   

• ASOĞİK (Stephanos Asoğik Daronetsi). Des Stephanos von Taron, (yay. haz. H. Gelzer, -A. Burckhardt), Leipzig: B.G. Teubner Verlag, 1907.
   

• ASOĞİK (Stephanos Asoğik Daronetsi). (Stephanos Daronetsi, Evrensel Tarih), (yay. haz. Rahip Garabed Şahnazaryants), Paris, 1859.
   

• ASOĞİK (Stephanos Asoğik Daronetsi). Etienne Asolik de Taron, (yay. haz. F. Macler), Paris, 1917.
   

• ASOĞİK (Stephanos Asoğik Daronetsi). Histoire Universelle par Etienne Açogh’ig de Daron, (yay. haz. E. Dulaurier), Paris: Ernest Leroux (2 cilt), 1983.
   

• ASOĞİK (Stephanos Asoğik Daronetsi). Step’anos Asolik Taronac’i, Histoire Universelle, 2. vol, (yay. haz. S. Malxasian), Saint Petersburg, 1885.
   

• ATTI Del Primo Simposio Internazionale de Arte Armena (Bergamo, 28-30 Gıugno 1975) Istituto Universitario di Bergamo Facolta di Architettura del Politecnico di Milano Accademia delle Scienze dell’Armenia RSS, San Lazzaro; Venezia 1978.
   

• BACHMANN, Walter. Kirchen und Moscheen in Armenien und Kurdistan, Leiden: August Priest, 1913.
   

• BALKAN, Kemal- O. SÜMER. “1965 Yılı Ani kazıları Hakkında Kısa Rapor”, Türk Arkeoloji Dergisi, XIV ( 1965 ), Ankara, 1967, s. 103-118.
   

• BALKAN, Kemal. “Ani’ de İki Selçuklu Hamamı”, Anadolu (Anatolia) , XII (1968), Ankara, 1970, s. 39-57.
   

• BALKAN, Kemal. “Büyük Selçuklu Sultanı Melikşah’ın Adı Anılan İki Ani Parası”, Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, I, Konya, 1981, s. ?
   

• BALTRUŠAITIS, Jurgis. Études sur l’Art Médiéval en Géorgie et en Arménie, Paris: Ernest Leroux, 1929.
   

• BALTRUŠAITIS, Jurgis. “Armenian Architecture and Gothic Art” Georgica, 2-3 (1936), s. 178-180.
   

• BARTHOLD, W. “Ani” İslam Ansiklopedisi, C. I, İstanbul, 1986, s. 435-437
   

• BAYRAM, Fahriye. “Anadolu’da Tetraconchos Planlı Gürcü Kiliseleri” Anadolu ve Çevresinde Ortaçağ, I, Ankara: AKVAD (Anadolu Kültür Varlıklarını Araştırma Derneği), 2007, s. 61-88.
   

• BAYRAM, Fahriye. Artvin’deki Gürcü Manastırlarının Mimarisi, İstanbul: Ege Yayınları, 2005.
   

• BELLİ, Oktay. “Kafkasya’nın Batıya Açılan En Büyük Kapısı: Ani Kalesi ve Kenti”, Serhat Kültür, Mayıs-Haziran 2006, İstanbul, s. 2-6.
   

• BOCK, U. Armenische Baukunst, Köln, 1983.
   

• BOCK, U. Georgien and Armenien, Köln, 1988.
   

• BOURNOUTIAN, George A. A Concise History of The Armenian People (From Ancient Times to the Present), California: Mazda Publishers, second edition, 2003.
   

• BRENTJES, B.-S. MNAZAKANJAN-N. STEPANJAN, Kunst Des Mittelalters in Armenien, Wien und München, 1982.
   

• BRENTJES, Burchard. “Armenien von der Zweiten Synode von Dwin (554) bis zum Aufstieg der Bagratidenmacht in Ani (895)” Armenien Frühzeit bis 1. Jahrtausend Sprache, Kunst und Geschichte içinde, Linz, 1990. s.7-43.
   

• BRENTJES, Burchard. Drei Jahrtausende Armenien, Wien-München: Verlag Anton Schroll&Co., 1974.
   

• BROSSET, M.F. Les Ruines d’Ani Capitale de l’Arménie sous les rois Bagratides, aux Xe et XIe siècles. Histoire et description, St. Petersburg: Samuel Schmidt, 2 cilt, 1860-1861.
   

• BROSSET, M.F. Collection d’Historiens Arméniens, 1 cilt, St. Petersburg: Imprimenie de L’académie Impériale des Sciences, 1874.
   

• BROSSET, M.F. Collection d’Historiens Arméniens, 2. cilt, St. Petersburg: Imprimenie de L’académie Impériale des Sciences, 1876.
   

• BUZAND (Pavstos Buzand). The Epic Histories Attributed to P’awstos Buzand (Buzandaran Patmut’iwnk’), (çev. Nina G. Garsoian), Cambridge, MA: Harvard University Press, 1989.
   

• CARSWELL, J. The Armenian Churches and Other Buildings, Oxford, 1968.
   

• CARSWELL, John. The Armenians and East-West Trade through Persia in the XVIIth Century, Paris: S.E.V.P.E.N., 1970.
   

• CHAHIN, M. The Kingdom of Armenia, London-NewYork: Croom Helm, 1987.
   

• CHAHIN, M. The Kingdom of Armenia, Richmond: Curzon, 2001.
   

• CHARANIS, Peter. The Armenians in the Byzantine Empire, Lisboa: Livraria Bertrand, Armenian Library of the Calouste Gulbenkian Foundation, 1963.
   

• CONE, L. Armenian Church Architecture, NewYork, 1974.
   

• COWE, S. Peter. “Relations Between the Kingdoms of Vaspurakan and Ani” Armenian Van/Vaspurakan içinde (Ed. Richard G. Hovannisian), California: Mazda Publishers, 2000, s. 73-85.
   

• COWE, S.P. (Ed.). Ani: World Architectural Heritage of a Medieval Armenian Capital, Leuven: Peeters, 2001.
   

• Cumhuriyetimizin 75. Yılında Kars, Ankara, 1999.
   

• CUNEO, P. “Les Ruines de la Ville d’Ani”, Monumentium, vol. V, 1970, s.48-71.
   

• CUNEO, Paolo. Ani, Documanti Di Architettura Armena 12, Milan, 1984.
   

• CUNEO, Paulo. Architettura Armena dal Quarto al Diciannovesimo Secolo, I-II, Rome: Deluca Editore, 1988.
   

• CUTLER, Anthony-Jean Michel SPIESER. Das Mittelalterliche Byzanz 725-1204, München: Verlag C.H. Beck, 1996.
   

• DADOYAN, Seta B. (Ed.). The Contibution of The Armenian Church to the Christian Witness in The Middle East, Antelias, Lebanon: The Armenian Catholicosate of Cilicia, 2001.
   

• DADOYAN, Seta B. “Medieval Armenian Art: Unity of Spirit and Vision” The Contibution of The Armenian Church to the Christian Witness in The Middle East içinde, Antelias, Lebanon: The Armenian Catholicosate of Cilicia, 2001, s. 147-155.
   

• DAVIES, J.G. Medieval Armenian Art and Architecture: The Church of The Holly Cross, Aght’amar, London: Pindar Press, 1991.
   

• DE MORGAN, Jacques. History of Armenian People, Boston: Trench Hairenik Pres, 1952.
   

• DER NERSESSIAN, Sirarpie. “Armenia in the Tenth and Eleventh Centuries” Proceedings of The XIIIth International Congress of Byzantine Studies (Oxford 5-10 september 1966), London: Oxford University Press, 1967, s.427-431.
   

• DER NERSESSIAN, Sirarpie. The Armenians, London: Thames and Hudson, 1969.
   

• DER NERSESSIAN, Sirarpie. The Armenians, New York, Washington: Praeger Publisher, 1970.
   

• DER NERSESSIAN, Sirarpie. Armenian Art, London: Thames and Hudson, 1978.
   

• DONABEDIAN, Patrick. “Le Premier age d’or de l’Architecture Arménienne. Le VIIe siècle” Anadolu ve Çevresinde Ortaçağ, I, Ankara: AKVAD (Anadolu Kültür Varlıklarını Araştırma Derneği), 2007, s. 29-60
   

• DOSTOURIAN, Ara Edmond. “The Fall of the Armenian Kingdoms of Vaspourakan and Ani: A Twelfth Century Account by Matthew of Edessa” Journal of Armenian Studies, vol. II, No: 1, Spring-Summer, 1985, s. 27-34.
   

• DOSTOURIAN, Ara Edmond. The Chronicle of Matthew of Edessa: Translated from the Original Armenian, with a Commentary and Introduction, Ann Arbor, MI: UMI, 1984.
   

• DULAURİER, E. Recherches sur la Chronologie Arménienne, Technique et Historique, Paris, 1859.
   

• DVORNIK, Francis. Konsiller Tarihi İznik’ten II. Vatikan’a, (Çev. Mehmet AYDIN), Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1990.
   

• EPRİKYAN, Sukias. (Resimli Coğrafi Sözlük), 2 cilt, Venice, 1903-1905.
   

• EPRİKYAN, Sukias. (Resimli Coğrafi Sözlük), cilt 2, Venice, 1907.
   

• ERGİN, K. A. Türkiye ve Civarının Deprem Kataloğu (Milattan Sonra 11 Yılından 1964 Sonuna Kadar), İstanbul: Maden Fakültesi Arz Fiziği Enstitüsü, 1967.
   

• EVLİYA ÇELEBİ. Günümüz Türkçesiyle Evliya Çelebi Seyahatnamesi: Bursa-Bolu-Trabzon-Erzurum-Azerbaycan-Kafkasya-Kırım-Girit, 2. cilt-2. kitap, (yay. haz. Yücel Dağlı-Seyit Ali Kahraman, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2005.
   

• FORTESCUE, E.F.K. The Armenian Church: A Sketch of The History, Liturgy, Doctrine, and Ceremonies of This Ancient National Church, Newyork: AMS Press, 1970.
   

• GANDOLFO, Francesco. Chiese e Cappelle Armene a Navata Semplice dal IV al VIII secolo, Roma: De Luca, 1973.
   

• GANDOLFO, Francesco. Le Basiliche Armene IV-VII secolo, Roma, 1982.
   

• GARSOIAN, N.G. Armenia Between Byzantium and the Sasanians, London: Variorum Reprints, 1985.
   

• GARSOIAN, N.G.-T.F. MATHEWS-R.W. THOMSON. East of Byzantium: Syria and Armenia in The Formative Period, Washington: Dumbarton Oaks, 1982.
   

• GARSOIAN, Nina G. “The Armenian Church Between Byzantium and the East”, Treasures in Heaven: Armenian Art, Religion and Society içinde, New York: Pierpont Morgan Library, 1998 (a), s. 3-12.
   

• GARSOIAN, Nina G. “The Problem of Armenian Integration into the Byzantine Empire” Studies on the Internal Diaspora of the Byzantine Empire (Ed. Héléne Ahrweiler ve Angeliki E. Laiou), Washington D.C., 1998 (b), s. 53-124.
   

• GARSOIAN, Nina G. Church and Culture in Early Medieval Armenia, Aldershot: Ashgate Variorum, 1999.
   

• GOMBOS, Károly. Die Baukunst Armeniens, Budapest: Corvina Verlag, 1972-1973.
   

• GROUSSET, René. Başlangıcından 1071’e Ermenilerin Tarihi, (çev. Sosi Dolanoğlu), İstanbul: Aras Yayıncılık, 2005.
   

• GROUSSET, René. Histoire de l’Arménie des Origines á 1071, Paris: Payot, 1947.
   

• GÜNDOĞDU, Hamza. “Uygarlık ve Sanat Tarihi Açısından Kars’ın Kimlik Değerleri”, 2000’lerde Kars (29 Ekim 1999), İstanbul, Nisan 2000, s. 27-39.
   

• GÜNDOĞDU, Hamza. “Kültürlerin Buluştuğu Bir Ortaçağ Şehri: Ani”, Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, Erzurum: Atatürk Üniversitesi Yayınları, 2006, s. 51-84.
   

• GÜNDOĞDU, Hamza. “Ani Ören Yerindeki Kültür Varlıkları”, Kars " Beyaz Uykusuz Uzakta”, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2006, s. 229-275.
   

• Gürcistan Tarihi: Eski Çağlardan 1212 Yılına Kadar, (Gürcüce’den çev. Marie Félicité Brosset, Türkçe’ye çev. Hrand D. Andreasyan, notlar ve yay. haz. Erdoğan Merçil), Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi, 2003.
   

• HASRAT’YAN, Mourad. Essai sur l’Architecture Arménienne, Moscow, 1985.
   

• HEWSEN, R.H. Armenia: A Historical Atlas, Chicago-London: University of Chicago Press, 2001.
   

• HONIGMAN, Ernest. Bizans Devletinin Doğu Sınırı: Grekçe, Arabca, Süryanice ve Ermenice Kaynaklara Göre 363’den 1071’e Kadar, (çev. Fikret Işıltan), İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları No: 1528, 1970.
   

• HOVHANNES (Gatoğigos V. Hovhannes Draskhanakerdtsi). Jovhannēs Drasxanakertc’i, History of Armenia, (yay. haz. ve yorumlayan Krikor H. Maksoudian, Atlanta: Scholars Press, 1987.
   

• İŞLER, Bülent. “Ani’de Ortaçağ Yapılarının Duvar Malzemesine Göre Değerlendirilmesi”, VI. Ortaçağ ve Türk Dönemi Kazı Sonuçları ve Sanat Tarihi Araştırmaları Sempozyumu, (Kayseri 8-10 Nisan 2002), Kayseri, 2002, s. 443-453.
   

• JANİN, R. Les Églises Orientales et Rites Orientaux, Paris: Letouzey&Ané, 1955.
   

• JENKINS, R.J. (Ed.), Constantine Porphyrogenitus: De Administrando Imperio: Commentary, London: Athlone Press, 1962.
   

• KALAYAN, H. The Symmetry and Proportion in Armenian Architecture, Beirut, 1975.
   

• KALOUSTIAN, Shnork. Saint and Sacraments of The Armenian Church, New York, 1969.
   

• KARACA, Yalçın. Doğu Anadolu Bölgesi Hıristiyan Dini Mimarisinde Jamatun Yapıları, (Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Basılmamış Doktora Tezi), 2 cilt, Van, 2004.
   

• KARACA, Yalçın. Van ve Çevresindeki Manastır Kiliseleri, (Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Van, 1996.
   

• KARAMAĞRALI, Beyhan. “1991 Ani Kazıları”,  XIV. Kazı Sonuçları Toplantısı (Ankara, 25-29 Mayıs 1992), C. II, Ankara: Ankara Üniversitesi Basımevi, 1993, s. 509-538.
   

• KARAMAĞRALI, Beyhan. “Ani Ulu Camii (Manuçehr Camii)”, IX. Türk Sanatları Kongresi, Ankara, 1995, s. 323-338.
   

• KARAMAĞRALI, Beyhan. “1992-1994 Ani Kazıları”, XVII. Kazı Sonuçları Toplantısı (Ankara, 29 Mayıs-2 Haziran 1995), C. II, Ankara: Kültür Bakanlığı Milli Kütüphane Basımevi, 1996, s. 493-512.
   

• KARAMAĞRALI, Beyhan. “1995 Ani Kazısı”, XVIII. Kazı Sonuçları Toplantısı (Ankara, 27-31 Mayıs 1996), C. II, Ankara: Kültür Bakanlığı Milli Kütüphane Basımevi, 1997, s. 577-589.
   

• KARAMAĞRALI, Beyhan. “Ani”, Eczacıbaşı Sanat Ansiklopedisi, I, İstanbul, 1997, s. 102-103.
   

• KARAMAĞRALI, Beyhan. “Ani Tarihi ve Kazılarına Toplu Bir Bakış”, Sanat Tarihi Dergisi, IX, İzmir, 1998, s.38-42.
   

• KARAMAĞRALI, Beyhan. “1998 Ani Kazısı”, 21. Kazı Sonuçları Toplantısı (Ankara, 24-28 Mayıs 1999), C. II, Ankara: Kültür Bakanlığı Milli Kütüphane Basımevi, 2000, s. 431-438.
   

• KARAMAĞRALI, Beyhan. “1999 Yılı Ani Kazıları”, IV. Ortaçağ ve Türk Dönemi Kazıları ve Sanat Tarihi Araştırmaları Sempozyumu Bildirileri, (Van, 24-27 Nisan) Van, 2000, s. 317-324.
   

• KARAMAĞRALI, Beyhan. “2000-2001 Yılı Ani Kazısı” 24. Kazı Sonuçları Toplantısı (Ankara, 27-31 Mayıs 2002), C. II, Ankara: Kültür Bakanlığı DÖSİMM Basımevi, 2003, s. 233-242.
   

• KARAMAĞRALI, Beyhan. “2002-2003 Ani Kazıları”, 26. Kazı Sonuçları Toplantısı (Konya, 24-28 Mayıs 2004), C. II, Ankara:  Kültür ve Turizm Bakanlığı DÖSİMM Basımevi 2004,s.311-318.
   

• KARAMAĞRALI, Beyhan-Turgay YAZAR. “Ani Kazısı Buluntuları”, Anadolu’da Türk Devri Çini ve Keramik Sanatı, İstanbul: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, İstanbul, 2007.
   

• KAREKIN I. The Council of Chalcedon and The Armenian Church, London, 1965.
   

• KARKABI, Sami. “An Overview of Armenian Religious Architecture: Sixth to The Thirteenth Centuries” The Contibution of The Armenian Church to the Christian Witness in The Middle East içinde, Antelias, Lebanon: The Armenian Catholicosate of Cilicia, 2001, s. 161-164.
   

• KAŞGARLI, Mehlika Aktok, “Ortaçağ Ermeni Tarihleri Kritiği.” Tarih Boyunca Türklerin Ermeni Toplumu İle İlişkileri Sempozyumu (8-12 Ekim 1984 Erzurum), Ankara: Kurtuluş Ofset Basımevi, 1985.
   

• KAŞGARLI, Mehlika Aktok. “Anadolu’da Ermenilerin Yerleşim Noktaları-Büyük Ermenistan-Bizans’ın Ermenilere Verdiği Unvan ve Payeler, Küropolates, Konsül, Prokonsül, Patris, Kont gibi Titrler- Armeno-Grek-Bazileiler”, X. Türk Tarih Kongresi (22-26 Eylül 1986-Ankara), Kongreye Sunulan Bildiriler, cilt III, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1991, s. 1087-1095.
   

• KAŞGARLI, Mehlika Aktok. “Bizans’ın Ermenilere Verdiği Unvan ve Payeler” X. Türk Tarih Kongresi, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1991.
   

• KAZARYAN, Armen. The Cathedral of Holy Ejmiacin and the 4 th-7th Centuries, Moscow: Russian Academy of Architcture and Building Sciences, Federal Agency for Culture and Cinematography, (Rusça) 2007.
   

• KEHYAIAN, Antoine. Monuments of Armenian Architecture, Beirut: Hamazkaine, 1972.
   

• KEVORKIAN, Raymond (Ed.), Ani: Capitale de l’Arménie en l’an mil, Paris: Musées, 2001.
   

• KHATCHATRIAN, Armen. “Armenien”, Reallexikon zur Byzantinischen Kunst, I (1966), s. 306-335
   

• KHATCHATRIAN, Armen. L’Architecture Arménienne, Paris: Guethner, 1948-1949.
   

• KHORENATSİ (Movses Khorenatsi). Moses Khorenats’i: History of Armenians, (Çev. Robert W. Thomson), Cambridge, MA: Harvard University Press, 1978.
   

• KHORENATSİ (Movses Khorenatsi). Movses Xorenaci: History of Armenia (Translation, Introduction and Critical Notes, 2nd Impression), (yayına hazırlayan S. Malxaseanc), Cairo, 1953.
   

• KIRZIOĞLU, Mehmet Fahrettin. Kars Tarihi, (1. cilt), İstanbul: Işıl Matbaası, 1953.
   

• KIRZIOĞLU, Mehmet Fahrettin. “Selçukluların Anı’yı Fethi ve Buradaki Selçuklu Eserleri”, Selçuklu Araştırmaları Dergisi, II, (1970), Ankara 1971, s. 111-139.
   

• KIRZIOĞLU, Mehmet Fahrettin. Anı Şehri Tarihi (1018–1236), Ankara,1982.
   

• KIRZIOĞLU, Mehmet Fahrettin. “Selçuklular’dan Önce “Armenya”ya/Yukarı- Eller’e Hakim Olanlar (MÖ-IV Bin-MS. 1064”, Türk Tarihinde Ermeniler Sempozyumu -Tebliğler ve panel Konuşmaları-, Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi ve Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi Rektörlüğü Yayınları, (Şafak Basım ve Yayınevi/Manisa), 1983, 129-198.
   

•  KLEINBAUER, Eugene W. “The Origins and Functions of the Aisled Tetraconch Churches in Syria and Northern Mesopotomia”, Dumbarton Oaks Papers 27 (1973), s. 91-114
   

• KLEINBAUER, Walter Eugene. The Aisled Tetraconch, (A Dissertation Presented to the Faculty of Princeton University in Candidacy for the Degree of Doctor of Philosophy), Princeton,1967.
   

• KOEPF, Hans. Armenische Architektur, Wien: Institute für Baukunst, 1969.
   

• KÖKTEN İ. Kılıç, “Orta Doğu ve Kuzey Anadolu’da Yapılan Tarih Öncesi Araştırmaları”, Belleten, VIII/32, Ankara, 1944, s.669–670.
   

• ÖKTEN, İ. Kılıç, “Orta, Doğu ve Kuzey Anadolu’da Yapılan Tarih Öncesi Araştırmaları”, Dil Tarih ve Coğrafya Fakültesi Dergisi, S.2, Ankara, 1943, s. 119-121.
   

• KÖYMEN, Mehmet Altay. Alp Arslan ve Zamanı, İstanbul, 1972.
   

• KUZUCU, Kemalettin. “Sultan Abdülmecit’in Ani Şehrini Canlandırma Girişimi”, Kars " Beyaz Uykusuz Uzakta”, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2006, s. 275-282.
   

• KÜÇÜK, Abdurrahman. Ermeni Kilisesi ve Türkler, Ankara: Ocak Yayınları, 1997.
   

• KÜRKÇÜOĞLU, E. “Ermeni, Bizans ve Türk Hakimiyetinde Ani”, Ermeni Araştırmaları, Sayı 4, Aralık 2001 - Ocak-Şubat 2002, s. 28-30
   

• LAHN, E. “Aras Nehri Amenajman Sahasının Jeolojik ve Sismolojik Durumu” Türk Coğrafya Dergisi, sayı 15-16, İstanbul 1956, s.74-84.
   

• LANG, David M. “The Bagratids in Armenia and Georgia”, Journal of Armenian Studies, Vol II, no: 1, (1985), s. 35-46.
   

• LANGLOIS, Victor. Collection des Historiens Anciens et Modernes de L’Arménie (CHAMA), 2 cilt, Paris: Firmin-Didot, 1867-1869.
   

• LANGLOIS, Victor. Collection des Historiens Anciens et Modernes de L’Arménie, vol. II, Paris: Firmin-Didot, 1889.
   

• Le Couvent de Horomos d’Aprés les Archives de Toros Toramanian, (haz. Ani T. Baladian-Jean Michel Thierry, katkı sağlayan Jean-Pierre Mahé), Paris: Monuments et Mémories de la Fondation Eugéne Piot, 2002.
   

• LYNCH, Harry F. B. Armenia: Travels and Studies I, London (Tıpkıbasım 1965): Longmans, 1901.
   

• LYNCH, Harry F. B. Armenia: Travels and Studies, I-II, London (Tıpkıbasım 1965): Longman, 1901.
   

• MACLER, Frederic. Arménienne. Son Passé, Paris, 1924.
   

• MAHE, J. P. “Oil Presses in Ani and an Eastern Anatolia, XI. Century”, IV. Ortaçağ ve Türk Dönemi kazıları ve Sanat Tarihi Araştırmaları Sempozyumu (Van, 24-27 Nisan 2000), Van, 2000, s. 147-153.
   

• MAHE, J.P. “Epigraphic Evidence on the Site of Ani”, XXI. Kazı Sonuçları Toplantısı (Ankara, 24-28 Mayıs 1999), C. II, Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı, Milli Kütüphane Basımevi, 2000, s. 432-432.
   

• MAKSOUDIAN, Krikor H. Armenia and The Crusades: Tenth to Twelfth Centuries: The Chronicle of Matthew of Edessa, National Association for Armenian Studies, Lanham: University Pres of America, 1987 (a).
   

• MALAN, S.C. The Life and Times of S. Gregory the Illuminator, (The Founder and Patron Saint of the Armenian Church), London, 1868.
   

• MANANDIAN, H. A. The Trade and Cities of Armenia in Relation to Ancient World Trade, Lisbon: Livraria Bertrand, Armenian Library of the Calouste Gulbenkian Foundaion, 1965.
   

• MANUÇARYAN, A. A. (Ermenistan’daki IV-XI. Yüzyıllarda İnşa Edilmiş Yapıların Araştırması), Erevan, 1977.
   

• MARANCI, Christina. Medieval Armenian Architecture: Constructions of Race and Nation, Leuven-Paris-Sterling-Virginia: Peeters, 2001.
   

• MARR, N.Y. “Ani, la Ville Armenienne en Ruines”, Revue des Etudes Armeniennes, vol. I, 1921, s. ?
   

• MARR, N.Y. Ani, Knizhnaya İstoriya Goroda İ Raskopki (Ani-Şehrin Tarihi ve Kazılar), Leningrad and Moscow, 1934.
   

• MARR, Nikolay. ”Ani Arkeoloji Enstitüsünün Kuruluşu Hakkında”, (çev. Hacali Necefoğlu), Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi, sayı: 157, İstanbul, Ocak 2000,  s.52-?
   

• MARZBANIAN, Hovhannes.
    (Dini Mimari Üzerine Karşılaştırmalı Bir Bakış ve Ermeni Mimarisinin Onun İçindeki Yeri), İstanbul, 1970.
   

• MATEVOSYAN, Rafael, (Ermeni Armaları), Erivan, 1994.
   

• MÉCÉRIAN, Jean. Histoire et Institutions de L’Eglise Arménienne Évolution Nationale et Doctrinale Spiritualité-Monachisme, Beyrouth: Imprimerie Catholique, 1965.
   

• MIKHİTARYANTS, Apel. (Ermeni Kilisesi Konsilleri Tarihi), Vağarşabad, 1874.
   

• MNAC’AKANYAN, S. The Armenian Monuments During The VII.th Century, Moscow, 1971.
   

• MOVSES (Kalankatlı Movses). Moses Kalankatuaci, The History of The Caucasian Albanians, (çev. ve yor. C.J.F. Dowsett), London: Oxford University Press, 1961.
   

• NERSOYAN, Tiran. Divine Liturgy of the Armenian Apostolic Orthodox Church, London, 1984.
   

• NEUBAUER, Edith. Armenische Baukunst vom vierten bis vierzehnten Jahrhundert, Dresden: VEB, Verlag der Kunst Dresden, 1970.
   

• ORBELİ, İ.A. Corpus Inscriptionum Armenicarum, v.ol.I, (Ani), Erivan, 1966.
   

• ORMANIAN, M. (Maghak’ia Ormanyan). L’Eglise Arménienne: son Histoire, sa Doctrine, son Régime, sa Discipline, sa Liturgie, sa Littérature, son Présent, (Ed. T. Poladian- 2. Baskı), Antélias-Liban, 1954
   

• ORMANIAN, Malachia. (Millet Tarihi), vol. I, Constantinople, 1912.
   

• ORMANIAN, Malachia. (Ermeni Kilisesi), Buenos Aires, 1949.
   

• ORMANIAN, Malachia. The Church of Armenia: Her History, Doctrine, Rule, Discipline, Liturgy, Literature, and Existing Condition, (Trans. French Edition G. Marcar Gregory) London: A.R.Mowbray, 1912 , (Trans. G.M. Gregory, İllinois 1955).
   

• OSTROGORSKY, Georg. Bizans Devleti Tarihi, (Çev. Fikret Işıltan), Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1991.
   

• OULTON, James E. L. Eusebius of Caesarea, Eusebius: The Ecclesiastical History, vol. 1-2, Cambridge MA: Harvard University Pres, 1932.
   

• PARBETSİ (ĞAZAR PARBETSİ). Ghazar P’arpets’i. The History of Lazar P’arpec’i, (çeviren ve yayına hazırlayan Robert W. Thomson), Atlanta, GA: Scholars Pres,1991.
   

• PARSEGIAN, V.L. (Ed.). Introductory Guide Armenian Architecture, Leiden: Inter Documentation Campany, 1980.
   

• PARSEGIAN, V.L. (Ed.). Armenian Architecture, Book I, Leiden: Inter Documentation Campany, 1980.
   

• PARSEGIAN, V.L. (Ed.). Armenian Architecture, Book VI, Leiden: Inter Documentation Campany, 1981.
   

• PARSEGIAN, V.L. (Ed.). Armenian Architecture, volume I-V, Leiden: Inter Documentation Campany, 1987.
   

• PARSEGIAN, V.L. (Ed.). Cumulative Index and Guide to The Armenian Architecture Microform Collection, Books I-VII, Leiden: Inter Documentation Campany, 1990.
   

• PASDERMADJIAN, H. Histoire de L’Arménié depius les Origines jusqu’au Traité de Lausanne, Paris : Libraire Orientale H. Samuelian, 1949.
   

• PETROSYANC, T. (Ermeniler, Ermeni komutanlar, üst düzey askerler, devlet adamları ve diplomatlar), Yerevan, 2002.
   

• RENZ, Alfred. Kaukasus, Georgien, Aserbaidschan Armenien, München: Prestel-Verlag, 1985.
   

• RENZ, Alfred. Land und der Ararat, München: Prestel-Verlag, 1985.
   

• RUNCIMAN, Steven. The Emperor Romanus Lecapenus and his Reign a study of Tenth Century Byzantium, Cambridge: University Pres, 1963.
   

• SAĞIR, Güner. Kars ve Çevresi Kral Abas (928-953) Dönemi Kiliseleri: ‘Surp Arak’elots Kilisesi’ ve ‘Kümbet Kilise’, Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sanat Tarihi Anabilim Dalı, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Ankara, Ocak 2008.
   

• SARKISSIAN, Karekin V. “The Armenian Church in the Contemporary Times”, Religion in the Middle East Three Religions in Concard and Conflict I, Cambridge: University Press, 1969.
   

• SEBEOS. The Armenian History Attributed to Sebeos 1: Translation and Notes, (çeviren ve yayına hazırlayan Robert W. Thomson), Liverpool: Liverpool University Press, 1999.
   

• SEBEOS. The Armenian History Attributed to Sebeos 2: Historical Commentary, (çeviren ve yayına hazırlayan Robert W. Thomson), Liverpool: Liverpool University Press, 1999.
   

• SEYFELİ, Canan. “Sis (Kilikya) Ermeni Gatoğigosluğu’nun Geçirdiği Evreler” Ermeni Araştırmaları, sayı 16-17, Kış 2004-İlkbahar 2005. Erişim: 05 Ağustos 2007, www.Eraren.org/index.php?Page=Print& DergiIcerikNo =13&Yer=DergiIcerik
   

• SEYFELİ, Canan. İstanbul Ermeni Patrikliği (Kuruluşu ve Tarihten Günümüze İdari Yapısı), Ankara: Aziz Andaç Yayınları, 2005.
   

• SINCLAIR, T.A. Eastern Turkey. an Architectural and Archaeological Survey, London (4 cilt), 1987.
   

• STRZYGOWSKİ, J. Die Baukunst der Armenier und Europa, Vienna (2 cilt), 1918.
   

• TARLAK, A. Ani Harabelerindeki Figürlü Bezemeler, Atatürk Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Sanat Tarihi Bölümü, Basılmamış Lisans Tezi, Erzurum, 1985.
   

• TCHILINGIRIAN, Hrach. The Armenian Apostolic Orthodoks Church, London, 1996.
   

• TER-GHEWONDYAN, Aram, The Arab Emirates in Bagratid Armenia, (Trans. Nina G.Garsoïan) Lisbon: Livraria Bertrand (Armenian Library of The Calouste Gulbenkian Foundation), 1976.
   

• THIERRY, Jean Michel, “A Propos de Quelques Monuments Chretiens du Vilayet de Kars. (III)” Revue Des Etudes Armeniennes XVII (1983), s. 329-394.
   

• THIERRY, Jean Michel. “A Propos de Quelques Monuments Chrétiens du Vilayet de Kars (Turquie).” Revue des Etudes Armeniennes III (1966), s. 73-90.
   

• THIERRY, Jean Michel. “A Propos de Quelques Monuments Chrétiens du Vilayet de Kars (Turquie).” Revue des Etudes Armeniennes VIII (1971), s. 189-213, pl. V-XXXVII.
   

• THIERRY, Jean Michel. “A Propos de Quelques Monuments Chrétiens du Vilayet de Kars (IV).” Revue des Etudes Armeniennes XIX (1985), s. 285-323.
   

• THIERRY, Jean Michel. La Cathedrale des Saints-Apotres de Kars, 930-943, Louvain; Paris: Peeters, 1978.
   

• THIERRY, Jean Michel. Le Couvent Arménien D’Horomos, Louvain ;Paris : Peeters, 1980.
   

• THIERRY, Jean Michel, “Die Armenische Kunst vom 8. Jahrhundert bis zum Beginn des 13. Jahrhnderts” Das Mittelalterliche Byzanz 725-1204 içinde, München: Verlag C.H. Beck, 1996.
   

• THIERRY, Jean Michel, Répertoire des Monastères Armeniens, Turnhout: Brepols, 1993.
   

• THIERRY, Jean Michel.-Patric DONABEDIAN. Les Arts Arméniens, Paris: Mazenod, 1987.
   

• THIERRY, Jean Michel-Nicole. “Notes sur des Monuments Arméniens en Turquie (1964).”, Revue des Etudes Armeniennes II (1965), s. 165-184.
   

• THIERRY, Michel-Nicole. “La Cathédrale de Mrén et sa Décoration.”, Cahiers Archeologiques 21 (1971), s. 43-77
   

• THOMSON, Robert W. The Teaching of Saint Gregory: An Early Armenian Catechism, Cambridge: Mass, 1970.
   

• TOKARSKİ, N. M. The Architecture of Armenia IVth-XIVth Centuries, Erevan: Armgosizdat, 1961.
   

• TORAMANIAN, Toros. (Ermeni Mimarlık Tarihi Konuları), vol. I, Erevan, 1942.
   

• TORAMANIAN, Toros. (Ermeni Mimarlık Tarihi Konuları), Vol. II., Erevan, 1948.
   

• TOUMANOFF, Cyrill, Studies in Christian Caucasian History, Georgetown: University of Georgetown, 1963.
   

• TOUMANOFF, Cyrill. “Armenia and Georgia” The Cambridge Medieval History içinde, (Ed. J.M. Hussey), vol. IV, part I, Cambridge: University Pres, 1966.
   

• TOVMA ARDZRUNİ. Thomas Artsruni: History of The House of the Artsrunik’, (çeviren ve yayına hazırlayan Robert W. THOMSON), Detroit: Wayne State University Press, 1985.
   

• TSCHUBINASCHWILI, Georg. “ Armenian Art” Encyclopedia of World Art, I, 1959, s. 716-728.
   

• TSCHUBINASWILI (Chubinaswili/Çubinaşvil), G. N. Razyskaniia po Armianskoie Arkhitekture, Tiflis, 1967.
   

• TUĞLACI, Pars. Arpaçay ve Yöresi, İstanbul,1984.
   

• TUNCEL, Metin “Aras Nehri ve Siyasi Sınır Olarak Tarih Boyunca Oynadığı Rol”, Yakın Tarihimizde Kars ve Doğu Anadolu Sempozyumu (Kars-Subatan 17-21 Haziran 1991), Ankara: Yükseköğretim Kurulu Matbaası, Kars Valiliği ve Atatürk Üniversitesi Yayını, ikinci baskı, 1992, s. 195-199.
   

• ULUHOGIAN, G. “Les Eglise d’Ani, d’Apres le Temoignage des Inscriptions”, Revue des Etudes Armenienne, Tome XXII, Paris, 1992, s. 393-407.
   

• URFALI MATEOS. Urfalı Mateos Vekayi-namesi (952-1136) ve Papaz Grigor’un Zeyli, (Türkçe’ye çev. Hrand D. Andreasyan, notlar, Edouard Dulaurier, Halil İnalcık), Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi, 3. baskı (ilk baskı 1962, ikinci baskı 1987), 2000.
   

• UTUDJIAN, Edouard. Armenian Architecture 4^th to 17^th Century, (Trans. Geoffrey Capner), Paris: Éditions Albert Morancé, 1968
   

• UTUDJIAN, Edouard. Monuments Arméniens du IV au XVIIe Siècle, Paris, 1967.
   

• VARDAN (Vardan Areveltsi). (yay. haz. L. Alişan), Venedik: St. Lazar 1862.
   

• VARDAN (Vardan Areveltsi). “Müverrih Vardan, Türk Fütuhatı Tarihi (889-1269)” (çeviren ve yorumlayan Hrant D. Andreasyan), Tarih Semineri Dergisi 1/2, İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları, 1937, s. 154-244.
   

• VARDAN (Vardan Areveltsi). “The Historical Compilation of Vardan Arewelc’i”, (çeviren ve yorumlayan Robert W. Thomson), Dumbarton Oaks Paper 43 (1989), s. 125-226.
   

• VASILIEV, A.A. Bizans İmparatorluğu Tarihi, cilt I, (çev. Arif Müfit Mansel), Ankara: Maarif Matbaası, 1943.
   

• VASILIEV, A.A. Byzance et les Arabes: Tome I- La Dynastie d’Amorium (820-867), Brussels, 1935.
   

• VASILIEV, A.A. Byzance et les Arabes: Tome II- La Dynastie Macédonienne (867-959), Brussels, 1968.
   

• VASILIEV, A.A. Byzance et les Arabes: Tome III- Die Ostgrenze des Byzantinischen Reiches, Brussels, 1935.
   

• VASILIEV, A.A. Histoire de l’émpire Byzantin, Paris: Auguste Picard, 1932.
   

• WALTER, Christopher, Art and Ritual of the Armenian Church, London, 1982.
   

• XAČATRYAN, Hayk. (Ermeni Krallar Tarihi, 141 Krallar), Yerevan, 1998.
   

• YAZAR, Turgay-Tülin DEĞİRMENCİ. “Ani Kazılarında Ele geçen Baskı Teknikli Sırsız Seramikler”, Sanat Tarihi Dergisi, IX, İzmir, 1998, s. 151-161.
   

• YEĞİŞE. Elisæus, The History of Vartan and of the Battle of Armenians: Containing an Account of the Religious Wars between the Persians and Armenians, (çeviren ve yorumlayan C. F. Neumann), London: Darf Publishers Limited, 1987.
   

• YEĞİŞE. History of Vardan and the Armenian War / E.lishē, (çeviren ve yorumlayan Robert W. Thomson), Cambridge and London: Harvard University, 1982.
   

• YILDIZ, Hakkı Dursun. “10. y.y.’da Türk-Ermeni Münasebetleri.”, Tarih Boyunca Türklerin Ermeni Toplumu İle İlişkileri Sempozyumu (8-12 Ekim 1984 Erzurum), Ankara: Kurtuluş Ofset Basımevi, 1985.
   

• YINANÇ, Mükrimin Halil “Sultan Alp Arslan Zamanında Bizans’a Yapılan Gazalar ve Anadolu Fütuhatı”, Malazgirt Zaferi ve Alp Arslan, İstanbul 1971, s.28-30.?