SELÇUKLU SARAYI

Orijinal Adı: Bilinmiyor

Bilinen Adları: Selçuklu Sarayı, Sultan Sarayı, Tacirin Sarayı, Pahlavuni Sarayı, Baron Sarayı, Aşağı Şehir Sarayı, Ebu’l Muammeran Sarayı, Kale

Yapım tarihi ve Banisi: Kitabesi olmayan yapının inşa tarihi ve banisi bilinmemektedir. Ancak mimari özellikleri ve taçkapı düzenlemesine göre 12. yüzyıla tarihlendirilmektedir.

Yeri: Şehrin kuzeybatı köşesinde, Boston Deresi’ne bakan yamaç üzerinde yer almaktadır.

Mimari Tanıtım: Düzgün kesme taşlarla inşa edilen yapı, iki katlıdır. Yamaç eğimine bir bodrum katı yerleştirilmiştir. Zemin kat duvarlarının üst seviyesindeki hatıl yuvaları, üst katın ahşaptan yapıldığına işaret etmektedir ve bu kat günümüze ulaşamamıştır.

       Bodrum katında, batıda tonozla örtülü biri eyvan olmak üzere 2, doğuda yan yana yerleştirilmiş 3, güneyde iki, kuzeyde ise iç içe düzenlenmiş büyük bir mekan ve kayalara oturan üçgen kısım bulunmaktadır. Bu kattaki mekanlar ve eyvan içte ortak bir koridora açılmaktadır. Beşik tonozla örtülü koridor, üst katın doğu tarafında tabanına açılmış iki delikten kısmen aydınlatılmıştır. Odalarla çevrili alt katın orta bölümünde, üstteki katın üzerine oturtulduğu içi boş iki bölüm halinde üst kata kadar uzanan bir ayak bulunmaktadır. Bu kısım da üst kata açılan küçük bir delikle aydınlatılmıştır.

       Üst katta girişin karşısında bir eyvan ile yanlarda alt kattaki mekanların üzerinde, aynı tarzda düzenlenmiş mekanlar yer almaktadır. Mekanların açıldığı salonun zemini beyaz sal taşları ile kaplanmıştır. Yapının kuzeyindeki büyük odanın batı ve güney duvarlarında birer küçük niş görülmektedir. Mekanın batı tarafında duvara dayalı olarak yapılmış, büyük bir kurnaya benzeyen, ancak yüzeysel biçimde oyulmuş, içinde yanık izleri bulunan bir blok taş mevcuttur. Diğer odalarda da hemen kapının bulunduğu kısımda yer alan bu unsurlar, ocak olarak kullanılmış olmalıdır.

       Yapının kuzey tarafında kapıları salona açılan iki mekan daha bulunmaktadır. Küçük boyutlu olanında aşağıya doğru inen bir kanal tespit edildiğinden, bunlar muhtemelen ıslak mekanlardır. Bu mekanları takiben, kapısı doğuda yer alan, güney duvarı önünde seki ve üst seviyede bir niş bulunan büyük bir mekana geçilmektedir.

       Salonda, giriş eyvanının doğu tarafındaki duvarda, sivri kemerli bir niş yer almaktadır. Niş kemerinin alınlığı kırmızı zemin üzerine kakılan siyah renkli altıgen biçimli taşlar ve bunların arasında oluşan altı kollu yıldız kompozisyonlarıyla süslenmiş, etrafı da zencirek bezemeli bir bordürle kuşatılmıştır. Büyük bir salon içinde yer alan böyle görkemli bir nişin özel bir fonksiyonu olmalıdır.

       Sarayın kuzeyinde, oda ve ıslak mekanlardan sonra, Bostanlar Deresi’ne doğru uzanan ve yapıya yamuk bir şekil kazandıran, zemini taş döşeli mutfak kısmı yer almaktadır.

       Yapının doğusunda yer alan ve eyvana açılan büyük taçkapıdan zemin katına girilmektedir.

       Taçkapı profilli bir silme ile iki bölüme ayrılmıştır. Alt bölüme yarım daire kemerli alınlığa sahip lentolu ve söveli kapı açıklığı yerleştirilmiştir. Alınlık ve kapının etrafı kırmızı renkli taşlardan oluşturulan sekiz kollu yıldız ile bunların arasına yerleştirilmiş siyah renkli haç biçimli taşlarla süslenmiştir. Üst kısma sivri kemerli bir alınlığa sahip pencere açılmıştır. Alınlık ve pencerenin etrafı da kırmızı ve siyah renkli eşkenar dörtgenlerle bezenmiştir.

       İç mekan kare planlı bir avlunun etrafına yerleştirilmiş farklı boyutlardaki mekanlara sahiptir. Batı yönde, eksende bulunan mekan da eyvan şeklinde düzenlenmiştir. Ana mekana girişin güney duvarında üst kata çıkışı sağlayan merdiven basamaklarının oturtulduğu yuvalar görülmektedir.

       Saray, 1994 yılında geniş çaplı bir onarım geçirmiştir. Statik problemlerin ortaya çıkması nedeniyle yapısal güçlendirme projeleri, Bakanlığımız, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nün hizmet alımı kapsamında yaptırılmış olup, 2009 yılında ilgili Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’na değerlendirme ve onay için sunulacaktır.